Wojciech Falkowski
Technolog ds. obróbki próżniowej

Wpływ kąta obserwacji na rozkład barwy światła odbitego
W poprzedniej części (IZOPTYKA nr 1/11), mówiliśmy o wpływie promienia krzywizny soczewki na barwę światła odbitego od powłoki AR. Przykłady rozpatrywane były podczas obserwacji równoległej do osi optycznej soczewek. Teraz zastanowimy się, jaką różnicę w rozkładzie barwy światła odbitego zaobserwujemy, jeżeli obserwację będziemy przeprowadzać pod pewnym kątem b w stosunku do osi optycznej soczewki (rys. nr 3).


Rys. nr 3. Obserwacja pod kątem b

Do dalszych rozważań przyjmijmy wartość b = 20⁰. W takim przypadku otrzymamy następujące wartości współrzędnych barwnych: zmiana ilości światła odbitego w funkcji długości fali przy zmianie wartości xl wygląda tak, jak pokazują to tabele nr 3 i 4 i wykresy nr 3 i 4.

Różnice w postrzeganiu barw
Tyle liczby i wykresy. Jednak nasuwa się pytanie: jaką w rzeczywistości różnicę będzie widział obserwator? Jednoznaczna odpowiedź na to pytanie wbrew pozorom, nie jest łatwa. Postrzeganie barw jest rzeczą bardzo subiektywną i zależy od wielu zmiennych. Dwie kolorowe kartki obserwowane przez jednego obserwatora w pomieszczeniu o sztucznym oświetleniu wydawać się będą jednakowe. Jeżeli jednak zmienimy warunki oświetlenia np. obserwacja w świetle dziennym, ten sam obserwator zauważy znaczną różnicę w barwach pomiędzy kartkami. W przypadku dwóch obserwatorów, na pytanie, czy te kartki różnią się barwą, możemy uzyskać dwie różne odpowiedzi. Wróćmy na chwilę do naszych tabel ze współrzędnymi x, y, z. W tabelach nr 1 i 2, przedstawionych w cz. I artykułu (IZOPTYKA 1/11) wszystkie współrzędne odpowiadają zieleni z dodatkiem żółtego. Różnice dla bardziej "wprawnego" oka będą już widoczne w przypadku tabeli nr 2. Jednak różnicę pomiędzy barwą dla xl₂ = 0 mm, a xl₂ = 30 mm (tab. nr 2) będą widoczne nawet dla oka mniej "wprawnego" obserwatora. W tabeli nr 3 różnice w barwach są znacznie większe i nie powinny stwarzać problemu z rozróżnieniem poszczególnych barw. Tym bardziej, że pierwsze trzy pozycje odpowiadają jeszcze barwie zielonej jednak dodatek żółtego jest znikomy. Pozycja ostatnia jest już barwą zieloną. Największy przekrój barw widoczny jest w tabeli 4. Począwszy od zieleni z dodatkiem żółtego poprzez zieleń do niebieskiego z dodatkiem zieleni. Dalsze zwiększanie kąta obserwacji doprowadzą do barwy purpurowej poprzez niebieską. Jak widać z powyższych rozważań barwa światła odbitego od tej samej powłoki AR może być bardzo różna i zależy od promienia krzywizny soczewki. Użytkownicy soczewek z powłoką AR często nie zdają sobie sprawy z tego faktu. Pierwsza myśl jaka przychodzi im do głowy, gdy na oglądanych soczewkach zauważą nierównomierny rozkład barw, to złożenie reklamacji na zły kolor. Zrozumienie tematu pozwoli nam wszystkim na zaoszczędzenie czasu na zbędne wyjaśnienia, oszczędzi nieporozumień i oczywiście pieniędzy.


Tabela nr 3 - dla soczewek +0,50 dpt:

xl1 [mm]	a1 [0]	an=a1+b [0]	Współrzędne barwne
			x	y	z
0	0.0	20.0	0.3097	0.4685	0.2218
10	6.6	26.6	0.2926	0.4563	0.2512
20	13.2	33.2	0.2748	0.4263	0.2989
30	20.0	40.0	0.2643	0.3839	0.3518

Tabela nr 4 - dla soczewek +7,50 dpt:

xl1 b [mm]	a1 [0]	an=a1+b [0]	Współrzędne barwne
			x	y	z
0	0.0	20.0	0.3097	0.4685	0.2218
10	10.4	30.4	0.2819	0.4412	0.2770
20	21.1	41.1	0.2637	0.3772	0.3591
30	32.7	52.7	0.2719	0.3276	0.4005

Wykres nr 3

Wykres nr 4