Marta Karnicka Specjalista technolog-fizyk

O soczewkach fotochromowych pisaliśmy już w IZOPTYCE nr 2 (luty 1999r.) w artykule "Właściwości szkieł fotochromowych". Opisaliśmy w nim ogólnie właściwości soczewek fotochromowych mineralnych i organicznych, zasadę ich działania oraz wady i zalety. Zdarza się jednak, że mamy do czynienia z reklamacjami na soczewki fotochromowe, a dokładnie na takie ich właściwości jak: zbyt słabe zaciemnienie na słońcu, różnice w barwie oraz różnice w zaciemnieniu pary soczewek. Uznaliśmy więc za stosowne przypomnieć o pewnych niedogodnościach związanych z soczewkami fotochromowymi oraz uzupełnić poprzedni materiał o dokładniejsze informacje.

   Przyjęło się powszechnie uważać, że soczewki fotochromowe ze względu na swoją zdolność do zaciemniania i rozjaśniania pod wpływem zmieniających się warunków oświetlenia są soczewkami uniwersalnymi. Należy jednak pamiętać o pewnych zasadach:
Zależność zdolności do zaciemniania od temperatury otoczenia i warunków naświetlania.
   Soczewki fotochromowe będą doskonale spełniać swoją funkcję w niskich temperaturach np. zimą. Natomiast wysokie temperatury znacznie zmniejszają efekt fotochromowy, dlatego soczewek tych nie należy polecać jako typowo przeciwsłonecznych. Często też nie zwraca się uwagi na to, że soczewki fotochromowe zaciemniają się jedynie pod wpływem promieniowania ultrafioletowego i bardzo małego zakresu krótkofalowego promieniowania widzialnego, stąd nie należy oczekiwać, że będą zaciemniać się w pomieszczeniach zamkniętych lub w samochodzie.
Zależność barwy od grubości.
   W przypadku mineralnych soczewek fotochromowych dostępnych na rynku ich ostateczna barwa jest zależna od grubości soczewki (soczewki o różnych mocach mogą zaciemniać się w różnym stopniu). W niektórych przypadkach 0,5 D różnicy mocy między soczewką prawą i lewą może być przyczyną omawianych różnic. Oczywiście, ostatecznie jest to zależne również od konstrukcji soczewek, a w przypadku soczewek ujemnych od wielkości tarczy oprawy okularowej.
Procesy starzenia.
   Wszystkie soczewki fotochromowe ulegają takim procesom. Z upływem czasu i wraz z kolejnymi cyklami zaciemniania i rozjaśniania soczewek fotochromowych zmniejsza się ich zdolność do zaciemniania, a czasami również barwa. Co to oznacza? Oznacza to, że w przypadku uszkodzenia jednej z soczewek w okularach należy wymienić obie soczewki.
Transmitancja świetlna.
   Podawane w materiałach informacyjnych wartości współczynników przepuszczania światła (transmitancji) są wartościami nominalnymi, tzn. wszystkie parametry soczewek (również parametry konstrukcyjne) mają swoje dopuszczalne odchyłki od wartości nominalnych. Odchyłka tolerancji dla podanych w naszym katalogu wartości transmitancji (w stanie rozjaśnienia i zaciemnienia) wynosi 2%. Czyli jeżeli zamawiają Państwo soczewki o jednakowych mocach np. IZOFOTO 15BØ 65-0,00/0,00, których nominalna wartość transmitancji w stanie zaciemnienia w temperaturze 25^oC wynosi 27%, to soczewki w rzeczywistości mogą mieć transmitancję: jedna 25%, druga 29%.
Czy można zaradzić ewentualnym problemom? Mała zdolność do zaciemniania w wyższych temperaturach otoczenia (np. latem).
   W celu ochrony przed oślepiającym słońcem najlepiej stosować soczewki z powłoką absorpcyjną lub barwione. Ich ogromna gama pozwala na spełnienie oczekiwań niemal każdego klienta. Należy jednak pamiętać, że nie każda soczewka z powłoką absorpcyjną lub barwiona może być stosowana przez kierowców. Każdy producent w swoich katalogach lub odpowiednich ulotkach powinien informować klientów o ewentualnych zastrzeżeniach w odniesieniu do przydatności danej soczewki do prowadzenia pojazdów. Z pomocą przychodzą również producenci opraw okularowych, często dodając do nich nasadki przeciwsłoneczne, które w razie potrzeby można bez problemu zamocować na okularach.
Różne moce w parze soczewek mineralnych.
   Jeżeli różnica mocy w parze soczewek jest niewielka (ok. 1,50D) można zmniejszyć ryzyko wystąpienia różnic w zabarwieniu między soczewkami, zamawiając soczewki parami i zaznaczając, że chcą Państwo skorzystać z tzw. usługi zmiany grubości. W szczególnych przypadkach mogą Państwo prosić o dostosowanie całej konstrukcji soczewek.
Różnice w zaciemnieniu przy jednakowych mocach.
   Dla wszystkich par soczewek fotochromowych recepturowych o jednakowych mocach, gwarantujemy zgodność stopnia zaciemnienia. Jeżeli jednak dysponują Państwo soczewkami magazynowymi, to przed ich wstawieniem do oprawy, należy sprawdzić i ewentualnie dobrać odpowiednią parę soczewek. Przykładowo: zakupują Państwo 10 szt. soczewek fotochromowych o jednakowej mocy, po ich otrzymaniu należy wszystkie zaciemnić i porównać ich stopień zaciemnienia i barwę, jeżeli wystąpią zauważalne różnice, nie oznacza to, że soczewki są wadliwe. W takich wypadkach należy dokonać odpowiedniej segregacji soczewek w zależności od uzyskanych efektów, czyli określić, które soczewki można łączyć ze sobą w pary.
   Zaproponowane postępowanie da Państwu gwarancję, że wstawicie do oprawy jednakowe soczewki i zabezpieczycie się przed ewentualnymi reklamacjami i niezadowoleniem klientów.