Obecność szkła w naszym życiu współczesnym jest rzeczą tak normalną, że nawet nie zdajemy sobie sprawy, jak długą ma ono historię. Ponieważ ma ono również ważne zastosowanie w optyce okularowej pod uściśloną nazwą szkła nieorganicznego, chcemy tę historię krótko przypomnieć.
   W naturze masa szklista powstaje przy stapianiu szkłotwórczych minerałów, np. przy wybuchach wulkanów, uderzeniach piorunów w piasek kwarcowy itp. W epoce kamiennej wykorzystywano taką masę do wyrobu narzędzi tnących. Wraz z rozwojem cywilizacji zaczęto wytwarzać szkło sztucznie. Głównymi obszarami wytwórczości szkła były Egipt i Mezopotamia (współczesny Irak). Pierwotnie już ok. 8000 lat przed Chrystusem związane to było z garncarstwem. Szkło wytwarzało się na ceramice w postaci glazury przy niejednokrotnie przypadkowym występowaniu równocześnie piasku, wapna i sody i silnym wygrzewaniu w procesie wypalania. Około 1500 lat przed Chrystusem zaczęto produkować szkło niezależnie od podkładu ceramicznego i wykonywać z niego samoistne przedmioty. Były to przede wszystkim różne ozdoby oraz małe pojemniki do maści, olejów itp. Formowano je m.in. przez nabieranie płynnej masy na rdzeń ceramiczny, a następnie rozwalcowywanie na płaskiej lub wzorzystej płycie kamiennej. Znane już były także proste metody odlewania i prasowania szkła.
   Najstarsza recepta na szkło pochodzi z biblioteki asyryjskiej z VII wieku przed Chrystusem i brzmi: "Weź 60 części piasku, 180 części popiołu z roślin morskich i 5 części kredy, a otrzymasz szkło". Dalszy rozwój szklarstwa związany był z techniką opalania i metodami kształtowania. Około 200 lat przed Chrystusem w rejonie Syrii i Palestyny nastąpił przełom w metodach wytwarzania przez wynalezienie tzw. piszczeli szklarskiej. Była to rura metalowa zakończona z jednej strony izolującym uchwytem i ustnikiem, a z drugiej główką, na którą nabierano porcję szkła i szklarz ustami rozdmuchiwał ją na żądany kształt. Ta technika dmuchania umożliwiała uzyskiwanie dokładnych naczyń cienkościennych o kształtach nadawanych m.in. w drewnianych formach. Warto zauważyć, że przetrwała ona do współczesnych nam czasów, szczególnie w produkcji wyrobów artystycznych.
   Kolejne lata i wieki to za sprawą szerokiej wymiany handlowej ogromny rozwój szklarstwa w całym rzymskim imperium. Rozwijają się technologie barwienia, formowania, obróbki mechanicznej i malowania, pozwalające na zastosowanie szkła na witrażowe i bezbarwne okna, zwierciadła szklane i wspaniałe wyroby artystyczne. Za "złoty wiek" rozwoju szklarstwa uważa się okres XV - XVII stulecia, w którym dominującą rolę odgrywa szkło z Wenecji będącej centrum zachodniej sztuki szklarskiej.
   Szkło do wytwarzania soczewek okularowych i elementów optycznych stosowano już w średniowieczu, jednak główny rozwój tej grupy wyrobów szklarskich można wiązać z przełomem XVIII i XIX wieku, gdy J. Fraunhofer zakładając warsztaty optyczne zagłębia się w technologię szkła oraz opracowuje nowe metody obliczeń soczewek i wprowadza nowe instrumenty optyczne. Kolejnym krokiem w dziedzinie szkła optycznego były w drugiej połowie XIX wieku prace O. Schotta i E. Abbego pozwalające na opracowanie i wdrożenie nowych szkieł m.in. odpornych termicznie oraz szerokiej gamy szkieł optycznych na elementy do lunet, mikroskopów i obiektywów fotograficznych. W ramach tych prac przebadano m.in. wpływ różnych składników szkła na jego właściwości fizyczne i warunki wytapiania.
   Wiek XX to dalszy rozwój rodzajów szkieł służących do produkcji przedmiotów sztuki, ale również elektroniki, nowoczesnej optyki, techniki jądrowej i kosmicznej, szkła płaskiego okiennego czy dla potrzeb motoryzacji oraz różnych nowych szkieł dla potrzeb optyki okularowej, w tym specjalnych szkieł o wysokich współczynnikach załamania światła i fotochromowych. To również ogromny postęp w dziedzinie technologii wytwarzania wyrobów ze szkła, związany z mechanizacją i automatyzacją procesów wytwarzania.

A. Zytner