Andrzej Pikus
Specjalista-technolog obróbki próżniowej

   Powłoki antyrefleksyjne nakładane na soczewki okularowe posiadają resztkową barwę odbicia zależną od ilości warstw w powłoce, ich grubości i współczynników załamania światła materiałów, z których są wykonane. Najprostsze powłoki jednowarstwowe nie pozwalają na dowolne kształtowanie resztkowej barwy odbicia, jeżeli kierujemy się zasadą uzyskania dobrych właściwości antyrefleksyjnych powłoki dla światła widzialnego. Wynika to z warunków wiążących właściwości optyczne szkła oraz właściwości optyczne i grubość powłoki z długością fali światła. Powłoka jednowarstwowa projektowana jest najczęściej dla długości fali 550 nm, a przecież w praktyce mamy do czynienia ze światłem widzialnym ograniczonym długościami fal od 380 do 780 nm, czyli dla każdej długości fali musiałaby być inna grubość powłoki (patrz IZOPTYKA nr 4 z 1999 r.). Właściwie na rynku spotyka się tylko jeden rodzaj powłoki jednowarstwowej. Jest to powłoka wykonana z fluorku magnezu na soczewkach mineralnych. Przykładem takiej powłoki jest powłoka AR1-KROKUS oferowana przez JZO. Nałożenie powłoki jednowarstwowej nie pozwala na dowolne kształtowanie resztkowej barwy odbicia, jeżeli kierujemy się zasadą uzyskania dobrych własności antyrefleksyjnych powłoki dla światła widzialnego. Praktycznie można uzyskać tylko barwę niebieską lub fioletową (wtedy powłoka jest efektywna). Barwa ta zależy od współczynnika załamania światła soczewki, na którą jest nałożona powłoka i od grubości powłoki.
   Podobnie jest z powłokami dwuwarstwowymi, dla których także nie ma zbyt dużych możliwości projektowania barwy resztkowej. Dopiero powłoki, które posiadają kilka lub kilkanaście warstw pozwalają na uzyskanie prawie dowolnej barwy resztkowej, w tym także powłoki, która nie wykazuje żadnej barwy resztkowej. W praktyce na soczewkach okularowych nakładane są powłoki posiadające resztkową barwę odbicia. Najczęściej spotykane barwy to niebieska, fioletowa, zielona lub złota. W tabeli nr 1 przedstawiono wyliczone grubości poszczególnych powłok, a na wykresie pokazano odbicie powłoki w funkcji długości fali świetlnej. W tabeli nr 2 przedstawione są współrzędne barwne barwy odbicia resztkowego dla powłoki przedstawionej powyżej łącznie z podaniem współrzędnych punktu bieli.
   Przedstawiony projekt powłoki antyrefleksyjnej nieposiadającej barwy odbicia resztkowego zaprojektowanej na bazie dwóch podstawowych materiałów TiO₂ i MgF₂ - pokazuje, że możliwe jest wykonanie takiej powłoki na soczewkach okularowych. Soczewka taka ma bardzo dobre własności, jeżeli chodzi o transmisję, jednak nie posiada żadnych walorów estetycznych, jakim na pewno jest resztkowa barwa odbicia. Kto z nas chciałby mieć soczewki z powłoką antyrefleksyjną bezbarwną? Jak pokazać to koledze lub koleżance? Przecież na takiej soczewce "nic" nie widać. Jest to powód, dla którego producenci nie nakładają bezbarwnych powłok antyrefleksyjnych na soczewkach okularowych. Powłoki takie są wykonywane na soczewkach do obiektywów lunet i teleskopów.

Nr warstwy	Materiał	Grubość [nm]
01	BK7
1	TiO2	10.98
2	MgF2	35.26
3	TiO2	28.64
4	MgF2	12.01
5	TiO2	78.40
6	MgF2	15.37
7	TiO2	21.29
8	MgF2	94.65

Współrzędne barwne	Wartość dla powłoki	Punkt bieli
x	0.3123	0.3138
y	0.3275	0.3310
z	0.3602	0.3552

Tabela nr 2 - współrzędne dla bezbarwnej powłoki antyrefleksyjnej Wykres odbicia dla bezbarwnej powłoki antyrefleksyjnej




Wykres odbicia dla bezbarwnej powłoki antyrefleksyjnej