Krótkowzroczność (myopia, miopia od gr. myein 'zamykać, mrużyć'+ ops'oko') jest to wada refrakcji oka, w której promienie świetlne od przedmiotu dalekiego ogniskują się przed siatkówką.
Na rysunkach (rys. 1 i rys. 2) przedstawiono poglądowo bieg promieni świetlnych w oku miarowym i krótkowzrocznym.
Ze względu na powód wystąpienia rozróżnia się trzy typy krótkowzroczności.
Krótkowzroczność osiowa spowodowana wydłużeniem gałki ocznej. Jest częściej spotykanym typem krótkowzroczności. Niestety ma ona charakter postępujący - pojawia się u dzieci w wieku szkolnym i bardzo szybko postępuje w wieku dojrzewania. Wada stabilizuje się między 20 i 30 rokiem życia. Postępujące wydłużanie gałki ocznej może być powodem powstania uszkodzeń innych elementów oka (siatkówki, naczyniówki, ciała szklistego) oraz jaskry. Osoby z krótkowzrocznością osiową wymagają stałego monitorowania wady przez lekarza okulistę.
Krótkowzroczność krzywiznowa spowodowana zbyt wysoką mocą łamiącą rogówki, bądź soczewki. Ten typ krótkowzroczności może pojawiać się okresowo w wyniku długiej i częstej pracy z bliska (np. przy czytaniu, szczególnie jeżeli towarzyszą temu złe warunki oświetlenia) powodującej skurcz akomodacyjny.
Rys. 1 Oko miarowe (normalne) - wiązka promieni równoległych pochodzących od przedmiotu dalekiego N (punkt dali) skupia się na siatkówce (punkt FN'- ognisko układu optycznego oka).
Rys. 2. Oko niemiarowe - krótkowzroczne, wiązka promieni równoległych pochodzących od przedmiotu dalekiego skupia się przed siatkówką (punkt FN') punkt dali N jest rzeczywisty i znajduje się blisko oka.
Krótkowzroczność refrakcyjna spowodowana zbyt wysokim współczynnikiem załamania światła jądra soczewki ocznej (najczęściej w wyniku występowania cukrzycy lub zaćmy jądrowej).
Ze względu na wielkość wady refrakcji krótkowzroczność najczęściej dzielona jest na cztery rodzaje.
Krótkowzroczność niska (do -3,00 D). Krótkowidz dobrze widzi z bliska i zazwyczaj nie odczuwa potrzeby korygowania wady. Ponieważ widzenie dalekie jest niewyraźne, mruży oczy, by wyostrzyć obraz, eliminując jego rozproszenie na siatkówce.
Krótkowzroczność średnia (powyżej -3,00 D do -6,00 D). Krótkowidz ma wyraźnie ograniczone widzenie dali. Punkt dali leży bardzo blisko oka, a widzenie obuoczne bliskich przedmiotów bez korekcji jest prawie niemożliwe. Przykładowo osoba z krótkowzrocznością -5,00 D może wyraźnie widzieć przedmioty znajdujące się w odległości ok. 20 cm.
Krótkowzroczność wysoka (powyżej -6,00 D do -9,00 D). Krótkowidz ma bardzo upośledzone widzenie - bez korekcji wady nie funkcjonuje,
Krótkowzroczność bardzo wysoka (powyżej - 9,00 D). Osoby z bardzo wysoką krótkowzrocznością (powyżej -20,00 D) bez okularów korekcyjnych mogą widzieć jedynie ruch i kontury.
Soczewki do korekcji krótkowzroczności
Krótkowzroczność koryguje się soczewkami ujemnymi. Na rysunku 3 przedstawiono poglądowo bieg promieni świetlnych w oku miarowym i krótkowzrocznym skorygowanym soczewką ujemną (rozpraszającą).
Oddalenie soczewki od oka powoduje zmniejszenie obrazu w odniesieniu do jego wielkości bez korekcji, przez co dokładna korekcja nie zawsze jest dobrze przyjmowana. "Nieprzyjemne" odczucie zmniejszenia jest tym silniejsze, im soczewka okularowa jest dalej od oka.
Wraz z upływem lat osoby z niską krótkowzrocznością niemal nie zauważają zaniku akomodacji - przy obserwacji przedmiotów bliskich zdejmują swoje okulary do dali. W krótkowzroczności średniej oraz wysokiej wysiłek akomodacyjny, który musi włożyć krótkowidz przy obserwacji przedmiotów bliskich, jest znacznie mniejszy niż u osób z nadwzrocznością i bez wady wzroku. Osoby takie znacznie później odczuwają efekty presbyopii. Jednak dość często w wyniku nabytego w ciągu wielu lat "rozleniwienia" akomodacji osoba krótkowzroczna odczuwa dyskomfort, szczególnie przy długiej pracy z bliska i potrzebuje dodatkowej korekcji bliży. Doskonałym więc rozwiązaniem będą soczewki progresywne, które zapewnią odpowiednie widzenie na poszczególne, potrzebne odległości.
Należy również pamiętać o konieczności starannego wykonania okularów oraz ostrożnego obchodzenia się z nimi. Powód - rzeczywisty punkt dali i bliży leżą blisko oka, stąd niewyraźne obrazy wad soczewek (rys, dziur, wgniotów, itp.) i zanieczyszczeń (pyłków, plam, itp.) nakładają się na właściwy obraz, pogarszając kontrast widzenia. Dlatego też osobom krótkowzrocznym należy szczególnie polecać soczewki z powłokami antyrefleksyjnymi i hydrofobowymi, w celu polepszenia kontrastu widzenia i łatwiejszego utrzymania soczewek w czystości.
Rys. 3. Oko niemiarowe - krótkowzroczne, skorygowane soczewką okularową ujemną - wiązka promieni równoległych pochodzących od przedmiotu dalekiego skupia się na siatkówce (punkt FN'). Dokładną korekcję daje soczewka, której ognisko obrazowe (Fs') leży w punkcie dali oka (N).
Obecnie rynek oferuje bardzo bogatą ofertę soczewek dla krótkowidzów.
Każdy wybierający soczewki o wysokich indeksach z oferty JZO np. IZOKRON 17, IZOKRON 18, IZOKRON 19 lub IZOPLAST 156 otrzyma soczewki o znacznie zmniejszonej grubości na krawędzi, przez co są one bardziej estetyczne. Ponadto im wyższy współczynnik załamania światła soczewki, tym są one bardziej płaskie. Dzięki zmianie konstrukcji soczewki, jest ona lżejsza od soczewki IZOKRON 15 o standardowym współczynniku 1,5 (mimo, że gęstość materiał u soczewek wysokoindeksowych jest zazwyczaj dość duża). Nasze soczewki o wyższych współczynnikach posiadają powłokę antyrefleksyjną, co znakomicie podnosi komfort użytkowania ze względu na polepszenie kontrastu widzenia.
Krótkowzroczność może występować zarówno przy oku o symetrii obrotowej, jak i przy równoczesnej wadzie astygmatyzmu. W tej sytuacji do korekcji krótkowzroczności mogą być oferowane odpowiednio soczewki stygmatyczne lub astygmatyczne. Wszystkie grupy soczewek oferowane są w JZO w obu odmianach.
Pamiętać należy również, że w różnych przypadkach konieczne są dodatkowe właściwości ochronne np. fotochromowe, lub powłoki barwne. Szczegółowe możliwości dostaw soczewek przedstawia nasz katalog soczewek okularowych.
Opracowano na podstawie:
- Janina Bartkowska, Optyka i korekcja wad wzroku, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1996 r.
- Opracowanie "Najczęstsze wady wzroku" - Portal Farmaceutyczno - Medyczny - www.pfm.pl.
- Encyklopedia zdrowia - opracowanie "Oczy - choroby i objawy chorobowe" www.zdrowie.med.pl.
- 4. Opracowanie "Oko człowieka" - www.oko.info.pl.